Rodzina: Czaplowate - Ardeidae

Rodzaj: Ixobrychus

• Bączek

  Rodzaj: Botaurus

• Bąk

  Rodzaj: Egretta

• Czapla biała
• Czapla nadobna

  Rodzaj: Ardea

• Czapla purpurowa
• Czapla siwa

  Rodzaj: Ardeola

• Czapla modronosa

  Rodzaj: Bubulcus

• Czapla złotawa

  Rodzaj: Nycticorax

• Ślepowron

Bączek - Ixobrychus minutus

Bączek - ptak z rodziny czaplowatych (Ardeidae), rzędu brodzących (ciconiiformes) - występuje w kilku podgatunkach w środkowej Europie, środkowo-zachodniej Azji, w Afryce, na Madagaskarze i w północnej Australii. Zamieszkuje trzcinowiska oraz brzegi wód stojących i płynących. Chętnie zasiedla szuwary z krzewami i zarośnięte starorzecza. W Polsce występuje podgatunek Ixobrychus minutus minutus, który zimuje w Afryce.

U bączków, co jest rzadkie u czapli, obserwuje się wyraźny dymorfizm płciowy w ubarwieniu. Ciemię i wierzch ciała samca są czarne z zielonym połyskiem, głowa, szyja i pokrywy skrzydłowe - płowożółte, spód ciała - brudnobiały. Samica ma na ciemieniu czapeczkę ciemnobrązową, na ciemnobrązowym grzbiecie - jasne, podłużne plamy, spód ciała - jasny z podłużnymi, ciemnymi plamami, szyja, głowa i pokrywy skrzydłowe - żółtobrązowe. Bączek osiąga średnio: długość ciała ok. 35 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 55 cm i wagę ok. 100-150 g. Bączek porusza się wśród trzcin z wyjątkową zręcznością. Zaniepokojony przyjmuje nieruchomą, pionową postawę, z dziobem skierowanym do góry. Poluje, głównie nocą na małe ryby, płazy, owady i drobne gryzonie.

Bączki gniazdują w koloniach. Gniazda zakładają w trzcinach, rzadziej na drzewie lub krzewie. Samica składa w maju-lipcu 5-6 jaj, które wysiaduje na zmianę z samcem przez ok. 18-21 dni. Pisklęta pokryte są gęstym, rudopomarańczowym puchem, jaśniejszym na brzuchu. Jeszcze przed uzyskaniem samodzielności młode bączki, zwłaszcza w momentach zagrożenia, zaczynają opuszczać gniazdo, trzymając się trzcin swoimi długimi palcami. Pełną samodzielność młode uzyskują po 30 dniach. Bączki wyprowadzają 1 lub rzadziej 2 lęgi w roku.

W Polsce bączek jest nielicznym gatunkiem lęgowym. Przylatuje do nas w kwietniu-maju, a odlatuje we wrześniu. Należy do gatunków chronionych.

Bąk - Botaurus stellaris

Bąk, ptak z rzędu brodzących, występuje w zachodniej, środkowej i wschodniej Europie, w Azji (zasięg jego występowania obejmuje szeroki pas przez środek kontynentu do Oceanu Spokojnego) oraz w północnej i południowej Afryce. Zamieszkuje trzcinowiska na terenach podmokłych i brzegach jezior. Zimuje w południowej Azji i Afryce.

Bąk osiąga długość ciała do 75 cm, rozpiętość skrzydeł do 115 cm i wagę 870-1900 g. Samice są mniejsze i lżejsze od samców. Dziób bąka jest wydłużony i ostry. Upierzenie samca i samicy jest podobne: płowobrązowe, pstre, wierzch głowy czarny. Zaniepokojony bąk przyjmuje charakterystyczną nieruchomą pozę: z wyciągniętą pionowo głową i szyją kołysze się lekko na boki, stając się prawie niewidoczny wśród trzcin. Poluje głównie nocą na ryby, płazy i większe bezkręgowce wodne. W okresie godowym samiec wydaje donośny, niski głos, nadymając przełyk i używając go jako rezonatora. Bąki nie tworzą stałych par - żyją w poligamii.

Bąk gniazduje wśród trzcin, budując na twardszym podłożu (np. na kępach czy korzeniach) płaskie gniazdo z roślin wodnych. Samica wysiaduje 3-6 jaj przez ok. 26 dni. Ona również opiekuje się pisklętami. Młode opuszczają gniazdo po ok. 8 tygodniach.

W Polsce jest nieliczny lęgowo, głównie na północy kraju. Chroniony.

Czapla biała - Egretta alba

Czapla biała, ptak z rzędu brodzących, występuje w cieplejszych rejonach wszystkich kontynentów, z wyjątkiem Antarktydy i skrajnie północnych terenów Eurazji i Ameryki Północnej. Zamieszkuje duże obszary wód śródlądowych lub delty rzek porośnięte szuwarami i krzewami.

Czapla biała jest wielkości czapli siwej. Osiąga 90 cm długości i 160 cm rozpiętości skrzydeł. Samiec i samica czapli białej mają śnieżnobiałe pióra, natomiast w okresie polęgowym dziób tych ptaków jest żółty, ciemno zakończony, a nogi czarne. Czapla biała (jak wszystkie czaple) lata wolno i głęboko macha skrzydłami. Jest jednak dobrym lotnikiem. W locie czasami odzywa się głosem podobnym do czapli siwej, ale czyni to znacznie rzadziej niż jej szara krewniaczka. Pożywieniem tych ptaków są bezkręgowce wodne i małe ryby.

Czapla biała gniazduje w gęstych trzcinach wzdłuż brzegów jezior i rzek lądowych oraz na brzegach morskich i w deltach rzek. Gnieździ się w koloniach liczących czasem kilka tys. sztuk. Pojedyncze pary przystępują do lęgów w Biebrzańskim Parku Narodowym - To jedyne miejsce w Polsce gdzie ten gatunek czapli przystępuje do lęgów. Samica składa 3-5 jaj, wysiadywanych przez 25-28 dni. Młode przebywają w gnieździe ok. 6 tygodni. Czaple białe są ptakami chronionymi.

Czapla nadobna - Egretta garzetta

Czapla nadobna, ptak należący do rzędu brodzących (Ciconiiformes), zamieszkuje tereny podmokłe, okresowo zalewane (np. pola ryżowe), bagna i wyspy porośnięte krzakami i drzewami, a także gęsto porośnięte brzegi dużych rzek; po okresie lęgowym płytkie wody różnego rodzaju zbiorników.

Jest bardzo podobna do czapli białej, tylko o połowę od niej mniejsza. Długość ciała - 55 cm, rozpiętość skrzydeł - 100 cm, waga - 500 g. Jest cała biała, dziób i nogi ma czarne, stopy zakończone żółtymi palcami. Samica jest podobna do samca. Czapla nadobna wzięła swoją nazwę od pięknych piór, które wyrastają jej na grzbiecie potylicy i brzuchu w okresie godowym. Tworzą one jakby delikatny, zwiewny płaszczyk, który w czasie toków jest podnoszony i opuszczany. Ponieważ pióra te były atrakcyjne, zaczęto je pozyskiwać i zabijać tokujące czaple. Piękne pióra czapli stały się ozdobą damskich kapeluszy na przełomie XIX i XX wieku. Doprowadziło to do masowego niszczenia czaplińców (miejsc gdzie masowo gniazdują czaple). Na szczęście opamiętanosię w porę i największe lęgowiska czapli objęto ochroną; przeszła też moda na kapelusze zdobione piórami czapli.

Czapla nadobna buduje gniazda na gałęziach drzew. Czasem rozbudowuje gniazda mniejszych czapli. Gnieździ się kolonijnie.

Żywi się zwierzętami wodnymi (ryby, żabyskorupiaki, owady wodne), których poszukuje w płytkiej wodzie. Może też żerować wśród pasącego się bydła.

Jest mieszkańcem wielu ciepłych rejonów świata. W Europie Środkowej przebywa od kwietnia do października. do Polski zalatuje sporadycznie. Chroniona.

Czapla purpurowa - Ardea purpurea

Czapla purpurowa, ptak należący do rzędu brodzących (Ciconiiformes), prowadzi osiadły lub wędrowny tryb życia. Osiąga 140 cm długości ciała i ciężar - ok. 1 kg. Jest rybożerna, jednak nie gardzi żabami, jaszczurkami, myszami i owadami. Poluje, siedząc nad płytką wodą, z głową wciągniętą głęboko w ramiona. Gdy dostrzeże ofiarę, błyskawicznie wyrzuca do przodu szyję, chwytając swą zdobycz długim, szczypcowatym dziobem.

Gniazda zakłada pojedynczo lub w niewielkich koloniach w szuwarach, głównie w trzcinach. W Polsce gnieździ się najwyżej kilkanaście par rocznie w dolinach Baryczy, Bzury i Biebrzy, natomiast jej przeloty można obserwować w całym kraju. Chroniona.

Czapla siwa - Ardea cinerea

Czapla siwa, ptak z rzędu brodzących, o długości ciała ok. 90 cm. i długości skrzydła 43-48 cm. jest ptakiem wielkością i sylwetką zbliżonym do bociana. Ptak ten występuje w Europie, w środkowej i południowo-wschodniej Azji i w Afryce.

Upierzenie ciała tej czapli jest popielatoszare, głowa jest biała z ciemnym pasem nad okiem, ozdobiona ciemnym czubkiem z tyłu. Długa szyja jest biaława, a dziób i nogi są ciemne. Czaple można zobaczyć praktycznie wszędzie, nawet przelatujące nad centrum miasta. Czaple latają wolno, majestatycznie, nieprzerwanie machając skrzydłami. Ciekawym zwyczajem wszystkich czapli jest to, że w locie swoją długą szyję jak gdyby składają. Inne ptaki o długiej szyi, takie jak bociany, łabędzie czy żurawie latają z wyprostowaną szyją. Ale za to długie nogi czapli są wyciągnięte tak, że można zauważyć je wystające daleko poza ogon. Czaple odzywają się przede wszystkim w okresie lęgowym, a czasami także w locie, szczególnie gdy zostaną nagle spłoszone przez intruza. Podrywają się wtedy pionowo do lotu i głośno skrzeczą.

Czapla siwa żeruje najchętniej w płytkich zbiornikach wodnych i rzekach, żywiąc się rybami, a także płazami, gadami, drobnymi ssakami i większymi owadami. Brodząc w wodzie wypatruje zdobyczy i gdy uda jej się zlokalizować ofiarę, błyskawicznym ruchem prostuje zgiętą szyję i łapie ją dziobem.

Gnieździ się najczęściej kolonijnie na wysokich drzewach w pobliżu wody; wyprowadza 1 lęg w roku. Samica składa 2-5 niebieskozielonych jaj, które wysiaduje 26 dni. Młode (rzekome gniazdowniki) uzyskują samodzielność po 50 dniach.

W Polsce występuje nielicznie na nizinach, liczniej w strefie pojezierzy. Przylatuje w marcu, a odlatuje w listopadzie; część ptaków pozostaje na zimę. Jest ptakiem łownym, podlegającym ochronie okresowej.

Czapla modronosa - Ardeola ralloides

Czapla modronosa, ptak z rzędu brodzących (Ciconiiformes) o Długości ciała - 45 cm i rozpiętości skrzydeł - 85 cm, występuje w zagajnikach lub kępach gęstych drzew w deltach rzek, nad jeziorami lub na polach ryżowych. Jej gniazda, często zakładane w koloniach z innymi gatunkami czapli, to ażurowe stożki umieszczane na drzewach, krzewach lub w trzcinie. Do Polski zalatuje sporadycznie. Chroniona.

Czapla złotawa - Bubulcus ibis

Czapla złotawa, ptak z rzędu brodzących (masa ciała 0,3-0,4 kg), występuje na wszystkich kontynentach. Najliczniej występuje na śródziemnomorskich wybrzeżach Afryki, a w Europie - w Hiszpanii i Portugalii. Obserwuje się ciągłą ekspansję tego gatunku na dalsze części Europy. Kilka osobników zaobserwowano również w Polsce. Można ją spotkać n azarośniętych brzegach wód, na podmokłych łąkach i pastwiskach.

Samiec w szacie godowej na głowie, piersi i skrzydłach ma złoty nalot; w okresie polęgowym nie odróżnia się ubarwieniem od samicy i ma tylko lekkie zabarwienie głowy.

Czapla złotawa poza obszarami bagiennymi chętnie żeruje na pastwiskach, łąkach i polach. Żywi się przede wszystkim owadami (szarańczaki i chrząszcze) i innymi małymi zwierzętami.

Ślepowron - Nycticorax nycticorax

Ślepowron - ptak z rodziny czaplowatych (Ardeidae), rzędu brodzących (Ciconiiformes) - występuje w kilku podgatunkach w środkowej i południowej Europie, środkowej i południowej Azji, W Północnej i Środkowej Ameryce oraz w Afryce. W Polsce występuje podgatunek Nycticorax nycticorax nycticorax, który zimuje w Afryce. Ślepowrony dobrze czują się na zabagnionych brzegach zbiorników wody słodkiej i słonej. Chętnie zasiedlają zadrzewione i zakrzewione wyspy na stawach i jeziorach.

Upierzenie samca i samicy jest podobne. Głowa szyja i spód ciała ślepowrona są białe, na głowie - czarna czapeczka; czarne są także grzbiet i skrzydła, a ogon - szary. Głowę zdobią dwa długie, białe pióra. Ślepowron osiąga średnio: długość ciała ok. 60-70 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 105-110 cm i wagę ok. 340-800 g. Czaple te polują głuwnie nocą na różne zwierzęta wodne.

Ślepowrony gnieżdżą się w koloniach. Na drzewach lub krzewach budują konstrukcje o średnicy 30-40 cm. Samica składa w maju-czerwcu 3-6 jaj, które wysiaduje na zmianę z samcem przez 20-22 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 3-4 tygodniach. Dojrzałość płciową osiągają po 2-3 latach. W ciągu roku ślepowron wyprowadza 1 (rzadziej 2 lęgi) w roku.

W Polsce ślepowron jest gatunkiem lęgowym. Przylatuje do nas w kwietniu-maju, a odlatuje w lipcu-październiku. Należy do gatunków chronionych.